Ngôi nhà chiếm một vị trí đặc biệt trong cuộc sống. Đó là cái tổ ấm con người đối phó với nóng lạnh, nắng mưa, gió bão, đồng thời nó còn là một trong những yếu tố quan trọng nhất đảm bảo cho họ một cuộc sống định cư ổn định. Có an cư thì mới lạc nghiệp " thứ nhất dương cơ, thứ nhì âm phần".

Nguyên tắc làm nhà ở Ngư Lộc cũng như hầu hết các nơi khác đều có tục "chọn giờ, ngày" theo tuổi và kiêng tránh các ngày giờ xấu. Nhà ở của cư dân nơi đây thường ngoảnh mặt về hướng Nam "lấy vợ đàn bà làm nhà hướng Nam" , tuy nhiên cũng không thống nhất, do đất chật người đông đất đai không đủ ở thì việc chọn hướng là điều khó. Bởi vậy quan trọng trước nhất ở đây khi làm nhà cần xem tuổi, tránh ngày xấu, chọn ngày giờ tốt đối với tuổi của gia chủ.

Cũng giống như nhà ở của cư dân làm nghề biển ở Thanh Hóa. Nhà ở của người dân Ngư Lôc thường được dựng rất thấp để tránh gió bão, chỉ cao khoảng 2,4m - 2,6m. Nền nhà cũng rất thấp, chỉ cao hơn mặt bằng của đất ở từ 10 - 20cm. Đa số nhà cửa của Ngư Lộc xưa là nhà tre, kèo, cột, đòn tay, rui mè, mái lợp đều bằng tranh tre nứa lá. Nhà tre bao kín bằng thưng phên vách đất. Thưng phên đan bằng nứa cây trẻ đôi, đập đập đan lóng một hay lóng lóng đôi. Vách đấy được kết hợp từ bùn dẻo, rơm khô và một ít phân trâu (bò) nhồi kỹ rồi đem chát vào vách. Nhà tre thường không có hè, cửa ra vào là một hay hai cái rèm, khi mở ra thì chống lên, khi đóng thì sập xuống và gài lại bằng chính cái gậy chống rèm.

Trước cách mạng Tháng Tám, cư dân Ngư Lộc chủ yếu là ở những căn nhà tre, cũng có nhà gỗ nhưng không nhiều, phần lớn các nhà gỗ ở Ngư Lộc đều kiến trúc theo kiểu tứ trụ. Mỗi vì kèo có tới 6 cột (hai cột mẹ, hai cột con và hai cột cụ), được kê trên 6 hòn tảng bằng đá gọt đẽo công phu. Nối giữa hàng cột mẹ là gian nhà và sườn nhà, trên đầu mỗi vì kèo có lớp đòn tay được luồn vào các nấc kèo giữ chặt, chủ yếu là dựa theo phép trực đòn tay "sinh, lão, bệnh, tử", số lượng tính từ đòn nóc xuống đến đòn xà cột con, làm sao đòn cuối cùng phải gặp chữ "sinh" hoặc chữ "lão" được xem là điểm tốt. Nếu gặp chữ "bệnh" và chữ "tử" thì được xem là điểm không lành.

Nhà có ba gian hoặc bốn, năm gian. Ba gian ngoài trong đó có gian giữa là nơi đặt bàn thờ tổ tiên,phía trước có kê bộ ván ngựa, bộ tràng kỷ để tiếp khách, hai gian bên cạnh, gian bên phải kê bàn thờ thổ công, phía dưới đặt giường, phản để người đàn ông trong nhà ngủ, đồng thời đây cũng là nơi tiếp khách ăn uống trong những ngày gia đình có công việc. Ngòai ba gian ngoài còn có đông phòng và tây phòng, ngăn ba gian nhà chính bằng một bức thuận bằng gỗ. Tây phòng để lương thực đồ đạc, đông phòng là nơi ở của nàng dâu, bà mẹ khi đó sang tây phòng ở, hoặc xuống nhà ngang hoặc nhà bếp. Nhà ngang cũng làm theo kiểu tứ trụ như nhà chính nhưng không có đông phòng, tây phòng, không phải là nơi thờ cúng tổ tiên mà là nơi sinh họat của gia đình, nơi làm bếp để dụng cụ lao động và nơi ngủ của khách. Đất hẹp người đông làm cho Ngư Lộc không có đất dư thừa để làm vườn tược, cây cối quanh nhà thật hiếm hoi, cảnh quan đơn điệu. Đây là sự rất khác biệt so với những làng quê khác.

Từ 1960 đến nay nhà ở của dân Ngư Lộc thay đổi hoàn toàn về dáng vẻ, hình thức, nội dung và chất liệu xây dựng. Trong xã nhiều nhà xây mái ngói mọc lên, nhiều cửa sổ rộng và thoáng, nền tường được quét bằng ve với màu sắc phong phú, trang nhã. Những năm gần đây những ngôi nhà bằng bêtông cốt thép mọc lên cùng với việc chồng tầng đồ sộ và hiện đại.

Với sự kiến thiết và kiến trúc nhiều vè như hiện nay, đến Ngư Lộc ta dễ bắt gặp ở đây cái dáng vẻ nhà cửa, đường ngõ, sinh họat như của một thị trấn hay một góc phố phường sầm uất, ở một thị xã thành phố nào đó.

(BBT Website tổng hợp từ một số nghiên cứu - Tài liệu tham khảo)

<< Trang chủ